Fuzuli'nin Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

» Fuzuli'nin Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri



Divan edebiyatının en büyük şairidir (1480-1556). Fuzuli'nin asıl adı Mehmet'tir. Ailesi göçebe hayatı bırakıp günümüzdeki Irak bölgesine yerleşmiş olan Oğuzların Bayat boylarındandır. Irak'ta Kerbelâ'da doğdu, öğrenimini Bağdat'ta gördü. Gençliği, Safevi Türk İmparatorluğu'nun parlak dönemine rastlar. 

Kanuni Süleyman 1534'te Bağdat'ı fethettiği zaman padişaha kaside yazıp sunduğu gibi, veziriazam Damat İbrahim Paşa, vezir Rüstem Paşa, nişancı Celâlzade Mustafa Çelebi gibi devlet ileri gelenlerine de kasideler yazdı. Kanuni, şaire günde 9 akçe aylık bağladı. Fuzuli'nin bu aylığı alamaması üzerine nişancı Celâlzade Çelebi'ye yazdığı mektup Şikâyetname adıyla ün kazandı.

Edebi Kişiliği

Fuzuli'nin divan edebiyatı üzerindeki etkisi büyüktür. Şiirlerini Azeri şivesiyle yazmasına karşın bütün Türk milletince sevilen ve benimsenen bir şairdir. Üslûbu, edası ve temaları gerek klasik divan şairlerince, gerek halk şairlerince günümüze kadar taklit edilmiştir. Dili sade olan şiirleri halk arasında da yayılmıştır.

Türkçe, Farsça ve Arapça olmak üzere üç divanı vardır. O zamanın sanat ve bilim dili Arapça ve Farsça olmasına rağmen Türkçe ile de mükemmel şiir söylenebileceğini öne sürmüş ve bunu kanıtlamıştır.

Eserleri

Fuzuli sadece şairliğiyle değil, yapıtlarının çokluğuyla da meşhurdur. Üç divanından başka başta Leylâ ve Mecnun olmak üzere birçok eseri vardır. 

Leylâ ve Mecnun: Türkçe divanı kadar ünlüdür. Bir Arap emirinin kızı Leylâ ile ona âşık olan bir Arap gencinin başından geçenleri anlatır. Mesnevi tarzında yazılmıştır. Zamanımıza kadar 30 defadan fazla basılmış, bütün önemli dünya dillerine çevrilmiştir. Rusya'da opera olarak da bestelenmiştir.

Hadikat-üs-Süeda: Kerbelâ Olayı'nı konu alan bu düzyazı ve şiir karışımı eser, şairin en önemli kitaplarından ve Türk edebiyatının şaheserlerinden biridir, sonraki şairleri büyük ölçüde etkilemiş, birçok defa basılmıştır.

Beng ü Bade (500 beyitlik Türkçe mesnevi)

Heft-Cam (327 beyitlik bir sakiname)

Rind ü Zahid (Farsça düzyazı); Hüsn ü Aşk (Farsça düzyazı)

Şikâyetname: Türk mizah ve hiciv edebiyatının şaheserlerindendir. Kanuni'in kendisine bağladığı maaşı alamadığı için devlet dairesine giden Fuzuli orda gördüğü kötü muamele sonrasında bu eseri yazmıştır. "Selam verdim, 'rüşvet değüldür' diye almadılar." sözüyle ordaki memurların rüşvet aldıklarını çarpıcı bir şekilde ifade etmiş, zamanın memurlarını yermiştir.

Fuzuli deyince ilk akla gelen şiir "Su Kasidesi"dir. Bu şiir bir naattır. Peygamberimizi öven bir şiirdir. Peygamber efendimize yazılmış gelmiş geçmiş en güzel şiirlerden biridir.

Su Kasidesi'ni okumak için burayı tıklayın.



Edebiyat